Câu hỏi:
Thủ tục chứng nhận xuất xứ trong EVFTA có gì đặc biệt?
Trả lời:
Ngày 02/11/2020
EVFTA quy định 02 loại thủ tục chứng nhận xuất xứ khác nhau, bao gồm:
» Thủ tục cấp giấy chứng nhận xuất xứ: Cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu cấp Giấy chứng nhận xuất xứ cho hàng hóa dựa trên các giấy tờ mà nhà xuất khẩu hàng hóa xuất trình.
» Thủ tục tự chứng nhận xuất xứ: Nhà xuất khẩu tự phát hành chứng nhận xuất xứ cho hàng hóa của mình.
Trong so sánh với CPTPP (cũng là một Hiệp định cho phép thủ tục tự chứng nhận xuất xứ), phạm vi thủ tục tự chứng nhận xuất xứ trong EVFTA hạn chế hơn. Cụ thể EVFTA chỉ cho phép nhà xuất khẩu tự chứng nhận Xuất xứ, trong khi CPTPP cho phép nhà sản xuất, nhà xuất khẩu, nhà nhập khẩu được tự chứng nhận xuất xứ.
Mô hình tự chứng nhận xuất xứ trong EVFTA dựa trên thông lệ cho phép nhà xuất khẩu tự chứng nhận xuất xứ mà EU hiện đang áp dụng. Cụ thể, cơ chế tự chứng nhận xuất xứ của nhà xuất khẩu của EVFTA cho phép nhà xuất khẩu tự chứng nhận xuất xứ trên hóa đơn, phiếu giao hàng hay bất kỳ chứng từ thương mại nào (thay vì phải xin giấy chứng nhận xuất xứ riêng từ các cơ quan chức năng như hiện nay).
EVFTA có các cam kết cụ thể về thủ tục chứng nhận xuất xứ đối với các nhóm hàng hóa theo giá trị lô hàng. Thủ tục chứng nhận xuất xứ cụ thể trên thực tế của môi Bên (bao gồm cả thủ tục cấp chứng nhận xuất xứ hoặc tự chứng nhân Xuất xứ) sẽ do Bên đó tự quy định, phù hợp với cam kết trong Hiệp định. Cụ thể:
i) Đối với hàng hóa xuất khẩu từ EU
EU chỉ áp dụng cơ chế tự chứng nhận xuất xứ cho hàng hóa xuất khẩu từ EU.
muốn hưởng ưu đãi EVFTA. Cụ thể, đối với hàng hóa xuất khẩu từ EU, chỉ CÓ nhà xuất khẩu đã đăng ký theo quy định của EU theo hệ thống REX thì mới được tự chứng nhận xuất xứ.
Hệ thống REX là hệ thống chứng nhận xuất xứ (Registered Exporter) của EU, được sử dụng để nhà xuất khẩu EU đăng ký, qua đó có thể tự chứng nhận Xuất xứ cho hàng hóa theo một số FTA của EU (trong đó có EVFTA). Mỗi nhà Xuất khẩu đăng ký và được Hệ thống này xác nhận sẽ được cấp một mã số hống nhất mã số riêng (gọi là mã số REX). Doanh nghiệp sẽ sử dụng thống nhất mã số REX này khi tự chứng nhận xuất xứ cho các lô hàng của mình.
Trên thực tế, EU cũng áp dụng Hệ thống REX cho các nhà xuất khẩu nước ngoài muốn xuất khẩu hàng hóa vào EU theo cơ chế Ưu đãi Thuế quan Phổ cập (cơ chế GSP) mà EU dành cho một số đối tác.
ii) Đối với hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam
Việt Nam áp dụng cả cơ chế cấp Giấy chứng nhận xuất xứ và Tự chứng nhận xuất xứ, cụ thể:
» Với lô hàng có trị giá không vượt quá 6.000 euro, bất kỳ nhà xuất khẩu nào của Việt Nam cũng có thể tự chứng nhận xuất xứ;
» Với lô hàng có trị giá trên 6.000 euro, Việt Nam bảo lưu vẫn tiếp tục áp dụng cơ chế chứng nhận xuất xứ truyền thống (cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận xuất xứ cho nhà xuất khẩu sau khi xác nhận các giấy tờ chứng minh mà nhà xuất khẩu xuất trình - đối với EVFTA Giấy chứng nhận xuất xứ là MẫU EUR.1), Việt Nam có thể lựa chọn áp dụng cơ chế tự chứng nhận xuất xứ khi nào thấy thích hợp và sẽ thông báo cho phía EU trước khi thực hiện cơ chế này.
Như vậy, đối với các lô hàng có giá trị không vượt quá 6.000 euro xuất khẩu đi EU theo diện hưởng ưu đãi thuế quan EVFTA, bất kỳ nhà xuất khẩu nào của Việt Nam cũng đều có thể tự chứng nhận xuất xứ. Còn đối với các lô hàng giá trị trên 6.000 euro thì hiện tại Việt Nam vẫn áp dụng cơ chế cấp chứng nhận xất xứ (mẫu EUR.1) tại cơ quan có thẩm quyền (Bộ Công Thương và các đơn vị do Bộ Công Thương ủy quyền).
Trong tương lai, khi Việt Nam áp dụng cơ chế tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa trong EVFTA, Việt Nam có thể tự quy định về các điều kiện để xác định, cấp phép, và quản lý các nhà xuất khẩu đủ điều kiện tự chứng nhận xuất xứ. Do đó, cơ chế tự chứng nhận xuất xứ của Việt Nam sau này theo EVFTA có thể sẽ khác với cơ chế tự chứng nhận xuất xứ theo Hệ thống REX mà EU đang thực hiện.
Trân trọng.
Trích từ "Cẩm nang doanh nghiệp - Tóm lược Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu EVFTA"
Trung tâm WTO và Hội nhập
